90° erkek dişli sıkmalı (kompresyon) dirsek, dişli branşmanların polietilen (PE) su borularına bağlanması için en çok kullanılan mekanik bağlantılardan biridir. Kaynağa gerek olmadan, sıkma somunu ve tutucu halka ile boruyu kavrar; diğer uçtaki erkek diş ise vanalara, raiser’a, filtreye veya dişli herhangi bir parçaya bağlanır. Dayanıklı gövde, güvenilir sızdırmazlık ve hızlı montaj; sulama şebekelerinde ve içme suyu hatlarında uzun yıllar stabil performans sağlar.
90° erkek dişli sıkmalı dirsek nedir?
Bir ucu PE boru için sıkmalı, diğer ucu erkek diş olan, dik açılı iki uçlu bir bağlantıdır. Sıkmalı uç; gövde, somun, tutucu halka ve O-ring contadan oluşur; somun sıkıldığında boru zarar görmeden kavranır. Erkek dişli uç, teflon bant (PTFE) veya uygun sızdırmazlık malzemesiyle dişli dişi parçaya vidalanır ve en düşük basınç kaybıyla 90° yön değişimi sağlar.
Uygulamalar
- Raiser ve çekvalflerin, filtrasyon üniteleri ve pompa ekipmanlarının PE borulara bağlanması
- Damla ve yağmurlama sulama, bahçeler, seralar ve kentsel yeşil alanlar
- Kırsal su temin şebekeleri, endüstriyel sahalar ve geçici şantiye hatları
- Kaynak ekipmanı olmadan hızlı onarım ve hat genişletmeleri
Temel avantajlar
- Kaynak becerisi gerektirmeyen hızlı montaj; tekrar sök-tak yapılabilir
- Korozyon, nem ve suda yaygın kimyasallara karşı yüksek dayanım
- O-ring ile güvenilir sızdırmazlık ve boru üzerinde eşit gerilme dağılımı
- PE80 ve PE100 borularla uyumlu; dış mekâna uygun (UV katkılı gövde ile)
- Genişletme ve bakım projelerinde ekonomiktir
Tipik teknik özellikler
Aşağıdaki değerler piyasadaki yaygın aralıkları gösterir; üreticiye göre değişebilir.
| Özellik | Değer / yaygın aralık |
|---|---|
| Açı | 90° |
| Boru çapı (mm) | 20, 25, 32, 40, 50, 63 |
| Erkek diş boyutu (inç) | 1/2, 3/4, 1, 1-1/4, 1-1/2, 2 |
| Çalışma basıncı | PN10 – PN16 |
| Çalışma sıcaklığı | 0 – 40 °C (soğuk su) |
| Gövde/somun malzemesi | Takviyeli polipropilen (PP) |
| Tutucu halka | POM veya eşdeğer mühendislik plastiği |
| O-ring | NBR veya EPDM |
| Yaygın renk | Siyah / lacivert |
| Referans standartlar | ISO 17885 (mekanik bağlantılar), EN 12201 (su sistemleri), dişler için ISO 7-1 veya dengi |
Boyut seçimi kılavuzu
Boru dış çapını sıkmalı uçla, diş ölçüsünü karşı parçayla tam eşleştirin.
| PE boru çapı (mm) | Yaygın erkek diş (inç) | Önerilen kullanım |
|---|---|---|
| 20 | 1/2 | Damla sulama raiser’ı, küçük vanalar |
| 25 | 3/4 | Damlatıcı hatlar ve hafif sprink’ler |
| 32 | 1 | Tarla kollektörlerine bağlantı |
| 40 | 1-1/4 | Filtrasyon giriş/çıkışı |
| 50 | 1-1/2 | Sulama ana hattı |
| 63 | 2 | Pompa veya kelebek vana bağlantısı |
Profesyonel montaj ipuçları
- Boruyu tam dik kesip iç-dış çapaklarını alın; O-ring’i koruyun.
- Somun ve tutucu halkayı doğru sırayla takın; halkanın konik kenarı gövdeye bakmalı.
- Boruyu, gövde içindeki oturma yüzeyine kadar tam itin; O-ring’i geçtiğinden emin olun.
- Somunu elle sıkın, ardından anahtarla 1/4–1/2 tur daha sıkın; aşırı sıkmaktan kaçının.
- Erkek dişe, kapama yönünde temiz teflon banttan 8–12 tur sarın ve homojen sıkın.
- Su verilince sızıntıları kontrol edin; gerekirse çok az daha sıkın.
Kaçınılması gereken yaygın hatalar
- Şebeke basıncından düşük basınç sınıfında bağlantı seçmek
- Borunun yatağa tam oturtulmaması nedeniyle tutucu halkanın kısmi kavraması
- Kirli veya ters yönde sarılmış teflon bant kullanmak
- Somunu boru anahtarıyla sıkıp altıgen yüzeyleri ezmek; uygun alyan/düz anahtar kullanın
- Uyuşmayan diş formlarını (ör. BSP ile NPT) uygun dönüştürücü olmadan karıştırmak
Bakım ve işletme
- Güneş ve kuma maruz kalan bağlantıları her altı ayda bir kontrol edin; aşınmış O-ring’leri değiştirin.
- Sulama sistemlerini mevsimsel taşırken, halkayı zedelememek için somunları eşit şekilde gevşetin.
- Çok sıcak bölgelerde gölgeleme veya sığ gömme gövde ömrünü uzatır.
Satın alma kontrol listesi
- Boru ve diş ölçülerinin doğruluğu; karşı parçanın diş tipi
- Pompa ve basınç düşürücüye uygun PN10 veya PN16 basınç sınıfı
- İçme suyu hatları için kaliteli EPDM/NBR O-ring
- UV’ye dayanıklı gövde ve dayanıklı mühendislik plastiğinden tutucu halka
- Şebekeyi tamamlamak için tamamlayıcı ebatların bulunabilirliği (sıkmalı te, manşon, dişli dişi dirsek vb.)
TamamBaha’da 90° erkek dişli sıkmalı dirsekleri farklı ebat ve basınç sınıflarında temin edebilirsiniz. TamamBaha bu ürünü tedarik eder ancak piyasadaki tek satıcı değildir. Doğru ölçülendirme, diş uyumu ve stok sorgusu için TamamBaha satış ekibiyle iletişime geçebilir; Türkiye’deki sulama veya içme suyu projelerinize uygun tamamlayıcı ürün önerileri de alabilirsiniz.
