Bir tarafında dişi iç diş, diğer tarafında boru üzerine sıkmalı bağlantı bulunan 90°’lik bir bağlantıdır. Akış yönünü değiştirmek ve PE boruyu vanalara, kollektörlere ve diğer dişli bağlantılara hızlıca bağlamak için kullanılır. Kolay montajı, güvenilir sızdırmazlığı ve defalarca sök-tak yapılabilmesi; onu tarımsal sulamada, kentsel ve peyzaj şebekelerinde, hafif bina tesisatlarında ve soğuk proses hatlarında tercih edilen bir seçenek yapar.
PE Kompresyon Dişi Dirsek (Bir Tarafı Boru) nedir?
Bu parça, bir tarafında dişi diş (vana veya erkek bağlantıya bağlamak için), diğer tarafında ise kaynak gerektirmeden PE borunun dış çapa (OD) göre kavranıp sızdırmazlık sağlanmasını mümkün kılan sıkmalı sistem bulunan 90° açılı bir gövdeden oluşur. Yaygın yapıda:
- Gövde ve sıkma somunu: Uygun boyutsal kararlılığa sahip takviyeli polipropilen.
- Tutucu/kavrama halkası: Boru üzerinde mekanik tutuş sağlar.
- Burç veya baskı halkası: Sıkma basıncını eşit dağıtır.
- O-ring conta: Eksensel sızdırmazlık için genellikle NBR veya EPDM.
- Dişli iç insert: Bazı modellerde diş mukavemetini artırmak için pirinç veya mühendislik plastiği.
Avantajlar ve Kullanımlar
- Karmaşık alet ve alev/kaynak olmadan hızlı montaj.
- Sökme, servis ve yeniden kullanım imkânı.
- Metallere kıyasla mükemmel korozyon ve tortu direnci.
- Yaygın ölçülerdeki PE borularla geniş uyumluluk.
- Soğuk su hatları, damla ve yağmurlama sulama, ham su transferi ve peyzaj uygulamaları için uygun.
- O-ring ve standart dişlerle güvenilir sızdırmazlık, kaçak riskinin azalması.
Yaygın Teknik Özellikler
Aşağıdaki değerler piyasada yaygındır ve üreticiye göre az fark gösterebilir.
| Boru Dış Çapı (mm) | Dişi Diş (inç) | Nominal Basınç (PN) | Açı | Dişi Diş Tipi |
|---|---|---|---|---|
| 20 | 1/2″ | PN16 | 90° | BSP paralel (ISO 228-1) veya konik (ISO 7-1) |
| 25 | 3/4″ | PN16 | 90° | BSP |
| 32 | 1″ | PN16 | 90° | BSP |
| 40 | 1¼″ | PN16 | 90° | BSP |
| 50 | 1½″ | PN16 | 90° | BSP |
| 63 | 2″ | PN16 | 90° | BSP |
| 75 | 2½″ | PN12.5–16 | 90° | BSP |
| 90 | 3″ | PN10–16 | 90° | BSP |
| 110 | 4″ | PN10–16 | 90° | BSP |
Yaygın çalışma sıcaklığı aralığı: su için yaklaşık 0 ile 40–45 °C; daha yüksek sıcaklıklar veya agresif akışkanlar için kullanım üretici tarafından onaylanmalıdır.
Adım Adım Montaj Kılavuzu
- Uygun makas/testere ile boruyu temizce kesin ve çapakları alın; boru ağzına 10–15° hafif pah açılması önerilir.
- Boru dış yüzeyini ve parçaları temizleyin; bağlantı içine kum/toprak girmesini engelleyin.
- Somunu gevşetip parçaları sırayla çıkarın: somun, tutucu halka, burç/baskı halkası ve O-ring (bazı modellerde O-ring gövde içinde sabittir).
- Parçaları aynı sırayla boruya yerleştirin.
- Giriş derinliğini işaretleyin: boruyu gövde haznesinin sonuna kadar itin ve doğru derinliğe ulaşıldığından emin olmak için işaret koyun.
- Somunu sıkma: önce elle durana kadar; ardından uygun anahtarla en fazla çeyrek-yarım tur daha. Aşırı sıkmadan kaçının.
- Diş sızdırmazlığı: karşı erkek dişe kaliteli PTFE bantı eşit şekilde sarın; boru tarafındaki sıkma bölümüne PTFE bant uygulamayın.
- Basınç testi: havayı aldıktan sonra sistemi yavaşça çalışma basıncına çıkarın ve bağlantıyı etrafça kaçak için kontrol edin.
Sızdırmazlık ve Güvenlikte Önemli Noktalar
- Boru ve bağlantı malzemesi ile basınç sınıfı uyumlu olmalıdır (ör. PE100 veya PE80 uygun çalışma basıncıyla).
- Borular arasındaki eş merkezlilik/eksensizlik gerilme ve kaçak oluşturur; güzergâh düzeltmek için yardımcı ek parçalar kullanın.
- Şiddetli direkt güneş altında kauçuk conta ömrünü uzatmak için koruyucu/ gölgelik kullanın.
- Bağlantıyı çekme/eğilme gibi mekanik yüklere maruz bırakmayın; kelepçe/destek kullanın.
Yaygın Montaj Hataları
- Sıkma somununu aşırı sıkıp O-ring’in ezilmesi.
- Eğri kesim ve çapak bırakılması.
- Dişlerde aşırı veya düşük kaliteli PTFE bant kullanımı.
- Vana veya kollektöre uygun olmayan dişi diş ölçüsü seçimi.
Ölçü Seçimi ve Eşleştirme Rehberi
Sıkmalı bağlantılarda anma ölçüsü PE borunun dış çapına göre, dişi diş ise karşıdaki dişli ekipmana göre seçilir.
| Kullanım Senaryosu | Boru OD (mm) | Önerilen Dişi Diş (inç) | Seçim Notu |
|---|---|---|---|
| Bahçe/ev sulaması | 20 | 1/2″ | Evsel musluklar ve küçük regülatörler için uygun |
| Sıra tipi damla sulama | 25 | 3/4″ | Orta boy filtre ve selenoid vanalarla uyumlu |
| Hafif yağmurlama sulama | 32 | 1″ | Orta mesafelerde daha düşük basınç kaybı |
| Tarla dağıtım hattı | 40–50 | 1¼″–1½″ | Sabit basınçta daha yüksek debi |
| Yağmurlama sistemi yüksüğü | 63 | 2″ | Ana kollektöre veya pompaya bağlantı |
Nihai seçim, tasarım debisine, çalışma basıncına ve projedeki mevcut bağlantılara bağlıdır.
Çalışma Koşulları ve Sınırlamalar
- Soğuk su ve aşındırıcı olmayan akışkanlar için tasarlanmıştır; sıcak su, buhar veya basınçlı gazlarda kullanım üreticinin yazılı onayı olmadıkça önerilmez.
- PN sınıfı, sıcaklık ve çevresel şartlara uyum, dayanım ve güvenlik için esastır.
Bakım, Servis ve Değişim
- Kaçaklar, yüzey çatlakları ve somun sağlamlığı periyodik kontrol edilmelidir.
- Sık sökme-takmada O-ring’i kontrol edin; sertleşme/çatlama varsa değiştirin.
- Dişlerde ve sızdırmaz yüzeylerdeki ince kirleri temiz bir bezle silin.
Ambalaj ve Depolama
- Kapalı ambalajda ve doğrudan ışıktan uzakta saklayın.
- Dişi dişe darbe ve yük binmesini önleyin.
- Kuru, agresif kimyasallardan arındırılmış depoda muhafaza edin.
Tamambaha, bu ürün grubunun tedarikçilerinden biri olarak, yaygın boru ölçüleri ve diş seçeneklerinde PE kompresyon dişi dirsek (bir tarafı boru) temin edebilir. Satın alma öncesi danışmanlık, doğru ölçü seçimi ve Türkiye’deki su temini ve sulama projelerinize uygun gönderim seçenekleri ile tedarik süreci daha kolay hâle gelir. Bu ürünün piyasada birden fazla tedarikçisi bulunduğunu ve Tamambaha’nın tek satıcı olmadığını lütfen dikkate alın.
