Polietilen kompresyon T’ler, boru şebekelerinde güvenilir branşman almak, yön değiştirmek ve hatları birleştirmek için en yaygın dişli bağlantılardan biridir. Hızlı montajı, güvenilir sızdırmazlığı ve defalarca sök-tak yapılabilmesi sayesinde sulama, içme suyu temini ve endüstriyel uygulamalar için ekonomik ve düşük riskli bir çözümdür.
Polietilen kompresyon T nedir ve hangi parçalardan oluşur?
Polietilen kompresyon T, PE boru üzerine kavrama halkası ve elastomerik O-ring ile kilitlenip sızdırmazlık sağlayan, eşmerkezli veya eksantrik üç çıkışa sahiptir. Yapısı genellikle gövde, iç parça/spigot, O-ring, kavrama halkası ve somundan oluşur.
| Parça | Görev | Yaygın malzeme | Seçim notları |
|---|---|---|---|
| Gövde | Basınca dayanma ve takımı taşıma | Takviyeli PP veya POM | Dış mekân için UV dayanımlı |
| İç parça/Spigot | Akışı yönlendirme ve O-ring’i taşıma | PP veya POM | Pürüzsüz iç yüzey = daha az kayıp |
| O-ring | Sızdırmazlık | NBR veya EPDM | Sıcaklık ve akışkana göre seçin |
| Kavrama halkası | Boru üzerinde mekanik kilit | Takviyeli POM/PA | Boru ile eşit kavrama |
| Somun | Ön yük ve nihai kilitleme | Takviyeli PP | Sağlam diş = daha hızlı montaj |
Polietilen kompresyon T çeşitleri
Dişi kompresyon T
Üç ağzı da iç dişlidir; dişli bağlantılar, kollektörler ve vanalara bağlanır. Sızdırmayı önlemek için uygun diş boyu ve uygun PTFE bant gibi doğru diş sızdırmazlığı kullanılmalıdır.
Erkek kompresyon T
Metal/polimer dişli parçalara bağlanmak için bir veya daha fazla dış diş sağlar. Galvanizli parçalara bağlarken eksen kaçıklığını önleyin ve aşırı gerilmeden kaçınmak için kademeli sıkın.
Redüksiyon kompresyon T
Branşman ölçüsünü değiştirmek için kullanılır; örneğin 40 mm giriş ve iki adet 32 mm çıkış. Şebeke tasarımında, çap değişimi ve bağlantı adedinin neden olduğu basınç kaybını hesaba katın.
Eşit kompresyon T
Üç ağzı aynı ölçüdedir; basınçlı sulama ve kırsal içme suyu hatlarında en yaygın seçenektir.
Başlıca kullanım alanları
- Tarlalar, bahçeler ve seralarda yağmurlama ve damla sulama
- Kentsel ve kırsal şebekeler ile abone tali hatları
- Bina tesisatı (bahçe, yeşil çatı, su depolama)
- Hafif endüstriyel atıksu ve yağmur suyu toplama
- Polimer ve seçilen O-ring ile uyumlu bazı kimyasalların transferi
- Su ürünleri ve balıkçılık; havuz ve kapalı devre besleme
Boyut, basınç sınıfı ve sıcaklık rehberi
- Boru boyutu: Metrix dış çap serisine uygun (örn. 20, 25, 32, 40, 50, 63, 75, 90, 110 mm).
- Basınç sınıfı: 20 °C’de yaygın PN10 ve PN16; sıcaklık arttıkça izin verilen basınç düşer.
- Akışkan ve sıcaklık: Kimyasallar veya ortamın üzerindeki sıcaklıklar için O-ring türünü (NBR/EPDM) üretici kılavuzuna göre seçin.
- Montaj ortamı: Dış mekânda UV dayanımlı, koyu renkli gövde tercih edin.
| Boyut (mm) | Yaygın basınç sınıfı aralığı | Önerilen uygulama |
|---|---|---|
| 20–32 | PN10 / PN16 | Sulama branşmanları ve konut tali hatları |
| 40–63 | PN10 / PN16 | Riser’lar, hafif ve orta ana hatlar |
| 75–110 | PN10 (yer yer PN16) | Ana kollar, kollektör ve depo girişleri |
Yukarıdaki değerler geneldir; şebeke tasarımına, sıcaklığa ve üretici özelliklerine göre değişebilir.
PE boru üzerinde montaj adımları
- Hattı kapatın ve emniyete alın: Hattı boşaltıp kurutun.
- Temiz ve dik kesim: Uygun makas/testere ile çapaksız kesin.
- Hafif pah kırma ve derinlik işareti: İç kenarı hafifçe pah kırın, O-ring’i korumak için sokma derinliğini işaretleyin.
- Somunu sökün ve parçaları dizin: Somun ve kavrama halkasını çıkarıp doğru sırayla boruya takın.
- Uygun yağlama: Gerekirse elastomerle uyumlu bir kaydırıcı kullanın (agresif petrol bazlı yağlar kullanmayın).
- İşaret çizgisine kadar sokun ve sıkın: Boruyu işarete kadar itin; önce elle, sonra uygun anahtarla eşit şekilde sıkın.
- Sızdırmazlık testi: Şebekeyi kademeli basınçlandırıp kaçak kontrolü yapın.
Teknik notlar ve yaygın hatalar
- Aşırı sıkma: Dişi/dişi dişlere veya O-ring’e zarar verebilir; eşit ve kademeli sıkma daha iyidir.
- Hizalama hatası: Boru eksen kaçıklığı ara sıra kaçak yapar; uygun kelepçe ve destek kullanın.
- Eğri kesim/keskin kenar: O-ring’i kesebilir; temiz kesim ve yumuşak pah şarttır.
- Uygunsuz malzeme kombinasyonu: Özel akışkanlar (klorlu/sıcak) için yanlış O-ring seçimi ömrü kısaltır.
- Mekanik yükleme: Boru/vanayı T’nin üzerinde asılı bırakmak yorulma ve kaçak yapar; mutlaka destek verin.
Bakım, kontrol ve hızlı arıza giderme
- Devreye alma sonrası basıncı yükseltin ve tüm bağlantıları nem açısından kontrol edin.
- Her sezon somun sıkılığını ve dişlerin sağlamlığını kontrol edin.
- Hafif kaçaklar genellikle O-ring’i temizleyip yeniden toplayarak giderilir.
- Şiddetli darbe veya don sonrası kavrama halkasını kontrol edin; çatlak varsa değiştirin.
Kompresyon vs. elektrofüzyon ve alın kaynağı
- Kompresyonun avantajları: Kaynak makinesi olmadan hızlı montaj; sökülebilir/taşınabilir; onarımlar için ideal.
- Sınırlamalar: Çok yüksek basınç ve sıcaklıklarda ilk tercih değildir; montajda mekanik özen ister.
- Elektrofüzyon/alın kaynağı: Yüksek basınç/büyük çaplarda yeknesak ve kalıcı sızdırmazlık; ancak daha maliyetli, zaman alıcı ve özel ekipman gerektirir.
Fiyatı etkileyen faktörler
- Ölçü ve basınç sınıfı; tip (dişi/erkek/redüksiyon/eşit)
- Gövde reçine kalitesi ve kavrama halkası ile O-ring’in kalitesi
- UV dayanımı ve diş açma kalitesi
- Ambalaj, satış sonrası destek ve piyasadaki bulunabilirlik
Yaygın senaryolar için hızlı seçim rehberi
- Bahçe damla sulaması: 16–32 mm eşit kompresyon T’ler; UV dayanımlı gövde.
- Bahçe/villa su temini: Vanaya/kollektöre bağlantı için dişi T; PN16 basınç sınıfı.
- Metale bağlantı noktaları: Hassas dişli erkek T ve uygun diş sızdırmazlığı.
- Branşman daraltma: Basınç kaybını ve bağlantı sayısını kontrol ederek redüksiyon T.
Hidrolik tasarım notları
- Enerji kaybını azaltmak için yön değişimlerini ve bağlantı sayısını minimumda tutun.
- Uzun şebekelerde, uzun bağlantı zincirleri yerine kollektör ve çoklu T kullanın.
- Titreşim veya su darbesi olası noktalarda titreşim sönümleyici kelepçeler ve uygun hava vanaları öngörün.
Tamam Baha, özgün ürün garantisi ve teknik danışmanlıkla polietilen kompresyon T çeşitlerini (dişi, erkek, redüksiyon, eşit) geniş ölçü aralığında sunar. Türkiye’de bu ürünleri satan başka firmalar da bulunsa da, doğru seçim ve montaj konusunda destek vererek projelerde duruş süresini azaltmayı ve müteahhitler, çiftçiler ve tesisat ustaları için şeffaf, profesyonel bir satın alma deneyimi sağlamayı hedefliyoruz.
